SYBERIA ZAMKNIĘTA W OBRAZACH


Minęła 90. rocznica urodzin Stefana Centomirskiego – malarza, którego obrazy łączą osobistą historię zesłania na Syberię z opowieścią o losach polskich sybiraków. Zmarły w 2011 roku artysta mieszkał i tworzył na Woli.  

Stefan Centomirski urodził się w 1928 roku koło Kamieńca Podolskiego, niegdyś polskiego miasta, które po rozbiorach znalazło się w Rosji, a w czasach dzieciństwa artysty, leżało w granicach Ukraińskiej Republiki Radzieckiej. Jako ośmiolatek został deportowany z rodziną do kazachskiego kołchozu na Syberii. Kilka lat później, w gułagu na Kołymie, zginął jego ojciec. Stefan Centomirski z siostrami i matką na zesłaniu spędził 12 lat. Po uzyskaniu wolności, studiował m.in. w Akademii Sztuk Pięknych w Moskwie. Po przyjeździena stałe do Polski w 1992 roku, mieszkał i pracował na Woli przy ulicy Wolskiej. 

Prace artysty znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz zbiorach w Europie i USA. W trakcie dwóch plenerów malarskich zorganizowanych w latach 90. w naszej dzielnicy, Centomirski namalował obrazy „Babie lato na Woli”, „Liście, jak ptaki powracają” i „Jesień na Woli”.
 
Wolskie realizacje z wykorzystaniem pozytywnych alegorii, różnią się od tych ukazujących Syberię, surrealistycznych odtworzeń przeżyć i postaci z dzieciństwa artysty. Obraz „Przeczucie” przedstawia psa Szarego, który według relacji Centomirskiego, zginął zagryziony przez syberyjskie wilki, broniąc dzieci z kazachskiego kołchozu, a kompozycja „Paczki aresztowanym, kobiety drogi” jest wizerunkiem matki powracającej od skazanego na gułag ojca.

Kontekst powstania obrazu wyjaśnia autor: Najpierw więźniów trzymano w areszcie w pobliskim mieście, do którego trzeba było dwa dni iść pieszo. Kobietom pozwolono raz na miesiąc nosić im paczki. To była dla nich mordercza droga, zwłaszcza zimą, kiedy była zasypana śniegiem. Nie raz widziałem, jak mama wracając, siadała odpocząć będąc już blisko domu, bo brakowało jej sił na zrobienie ostatnich kroków. Tak były zmęczone jej nogi. Słuchając tych opowieści o drodze, więzieniu, przekazywaniu paczek, od razu szkicowałem to w jakieś kompozycje, które później były podstawą do namalowania dużych obrazów.

 
Wydarzenia z kilkunastoletniej zsyłki, czasy głodu i walki o przetrwanie, Stefan Centomirski opisał w książce „Pomnik z obrazów”. Relacji towarzyszy swoista malarska panorama życia codziennego zesłańców. Realizacje dostępne są na stronie internetowej artysty

 

Wędrówka Stefana Centomirskiego
Artysty malarza – sybiraka

Polsko!
Szedłem do Ciebie dwieście lat!
Czekałaś na mnie?
O Tobie marzył ojciec, dziad – tak mówił do mnie:
ty musisz do Niej, tam twój dom,
twoja Ojczyzna,
i choćby przyszło przejść tysiąc mil
przez tysiąc dni,
w wolnej Polsce będziesz żył!

I oto jestem w Warszawie na Woli,
tyle tu wolności,
a ile miłosierdzia bożego na progu
mojej wędrówki.
Tu chleb znalazłem na Żytniej 
u siostry Faustyny smukłej jak brzoza,
i dach nad głową na Wolskiej,
wysoko bliżej nieba,
łatwiej pogadać z tymi, co powracają, gdy kończy się lato.

Tyle radości, że aż się w głowie nie mieści
przelewa się ze słońcem na ulicę,
za oknem park w kolorach jesieni.
Aż piękna ta polska jesień,
jak matka Polka karmiąca bliźnięta pyzate,
rozłożysta pod dębem, silna i zdrowa.
Tyle w niej obfitości,
i ja tu jestem.

Danuta Wojtkowska 


 

Data opublikowania: 5 marca 2019

Kategorie: , ,

Inne aktualności

Miniatura 70131

Działania socjalno – pomocowe na rzecz osób i rodzin w trudnej sytuacji życiowej poprzez prowadzenie pozyskiwania oraz dystrybucji artykułów rzeczowych

Działania socjalno – pomocowe na rzecz osób i rodzin w trudnej sytuacji życiowej poprzez prowadzenie pozyskiwania oraz dystrybucji artykułów rzeczowych, w szczególności artykułów chemii gospodarczej, na terenie Dzielnicy Wola http://ngo.um.warszawa.pl/otwarte-konkursy/nazwa-zadania-konkursowego-dzia-ania-socjalno-pomocowe-na-rzecz-os-b-i-rodzin-w-tru Etap konkursu: Ogłoszony Termin składania ofert: środa, 28 października, 2020 – 16:00 Kategoria konkursu:...

Więcej
Miniatura 70129

Wsparcie działań na rzecz społeczności lokalnej poprzez prowadzenie Miejsca Aktywności Lokalnej przy ul. Piaskowej 7

Wsparcie działań na rzecz społeczności lokalnej poprzez prowadzenie Miejsca Aktywności Lokalnej przy ul. Piaskowej 7; otwarty konkurs ofert przeprowadzany przez...

Pomoc dla poszkodowanych mieszkańców Górczewskiej 181

Wspólnota Mieszkaniowa Górczewska 181 uruchomiła konto bankowe, należące do Wspólnoty, w celu zbiórki pieniędzy dla mieszkańców budynku H2, których nie stać na...